Sok można przykładać w mieszaninie z miodem

W warunkach domowych świeże liście babki lub wyciśnięty z nich sok można przykładać w mieszaninie z miodem lub bez niego na stany zapalne skóry i użądlenia. Do okładów, przemywań i płukań sporządza się odwar z 1 łyżki rozdrobnionych suchych liści na 1 szklankę wody. Odwar taki można również pić po pół szklanki 2 razy dziennie. Do przemywania oczu rozcieńcza się go przegotowaną wodą w proporcji 1:1. Dla szybszego gojenia bolesnych obtarć stóp można przykładać świeże liście babki. Zastosowanie w gospodarstwie domowym W NASZEJ KUCHNI. Młode liście babki lancetowatej stanowią składnik tzw. sałatek wiosennych, które np. w Rumunii podawane są głównie w okresie postu. Liście te stosuje się też czasem jako dodatek do zup i sosów ziołowych.

Babka lancetowata

Typowe cechy rośliny Ogółem znanych jest 200 gatunków babki. Najczęściej u nas spotykane są: babka zwyczajna (Plantago major L, babka lancetowata (P. lanceolata L.), babka średnia (P. media , babka piaskowa (P. arenaria W. KJ i babka plesznik (P. psyllium L.), przy czym jedynie babka zwyczajna, babka lancetowata i babka plesznik posiadają właściwości lecznicze. Babka lancetowata jest byliną wysoką do 40 cm, przystosowaną do naszych warunków klimatycznych. Wytwarza rozetę lancetowatych liści o równoległym unerwieniu. Łodygi brak. Roślina ma krótkie kłącze i wiązkowy system korzeniowy. Z rozety liściowej wybijają pędy kwiatowe w formie kłosa. Kwiatki są brunatno- -żółtawo-białe.

Rośliny ze skrzyneczek wysadza się do gruntu

Na 10 m2 potrzeba około g nasion. Wschody ukazują się zazwyczaj po tygodniach. Rośliny ze skrzyneczek wysadza się do gruntu w końcu kwietnia lub pierwszej połowie maja w rozstawie 40 na 20 cm. W początkowym okresie rośliny wymagają starannego odchwaszczania i podlewania w razie suszy. Zbiór koszyczków kwiatowych przeprowadza się ręcznie w okresie pełni kwitnienia w dni suche i pogodne, a następnie suszy w przewiewie w temp. do 35°C. Surowcem leczniczym są wyłącznie koszyczki kwiatowe. Co zawiera? Koszyczki kwiatowe zawierają olejki eteryczne, flawonoidy, gorycze, cholinę, garbniki, saponiny, inulinę, śluzy, terpeny, kwasy organiczne (kawowy, chlorogenowy), tłuszcze, węglowodany, fitosterole i karotenoidy.

Uprawiać można w ogródkach przydomowych

Z tej przyczyny wprowadzono łatwiejszą znacznie do uprawy na terenach nizinnych Arnikę chamissoni. Uprawiać ją można w ogródkach przydomowych pod warunkiem, że udostępnione zostaną nasiona tej rośliny w wolnej sprzedaży. Zaspokoiłoby to choć w części zapotrzebowanie krajowe. Gatunek ten udaje się dobrze na glebach ogrodowych lżejszych, próchnicznych i na stanowiskach dobrze nasłonecznionych. Można wysiewać nasiona wprost do gruntu lub wstępnie do skrzyneczki. Do gruntu najlepiej wysiewać przed zimą — jeszcze w sierpniu lub tuż przed mrozami, a do skrzyneczki — w marcu. Siać należy w rzędy co 25—30 cm, nie przykrywając nasion, ponieważ są światłolubne, tylko zasiew przyklepując.

Odchwaszczenie jest ważne w pierwszym okresie po posadzeniu

Na miejsce stałe z rozsadnika wysadza się rośliny najlepiej „pod kolek” na tę samą głębokość, na jakiej rosły poprzednio, uważając, by nie zawijać korzeni. Przy kupkowym wysiewie wprost do gruntu rośliny po wzejściu należy pojedynkować, pozostawiając tylko jedną najsilniejszą. Odchwaszczenie jest ważne w pierwszym okresie po posadzeniu, ponieważ później arcydzięgiel sam nie dopuszcza do rozwoju chwastów. Surowcem leczniczym są pozyskiwane z u- praw korzenie, a przyprawowym — również ogonki liściowe i młode pędy, rzadziej owoce. Korzenie zbiera się jesienią w pierwszym roku uprawy lub wczesną wiosną drugiego roku, jeszcze przed wybiciem w pęd kwiatowy. Wykopuje się je łopatą lub widłami amerykańskimi, obcina część nadziemną oraz starannie i szybko myje pod bieżącą wodą, oczyszczając z drobnych korzonków.

W HIGIENIE OSOBISTEJ I KOSMETYCE

Stosuje się sok lub galaretkę po 2 łyżki stołowe 2 razy dziennie rano i wieczorem, przy czym można go mieszać z sokami z owoców i warzyw. Jeśli odczuwa się wówczas bezsenność, dawkę należy zmniejszyć do połowy. Uwaga! Nie należy stosować aloesu w czasie ciąży, przy nadciśnieniu i kruchości naczyń. Długotrwałe stosowanie tego leku może spowodować zaburzenia w ogólnej gospodarce sodu i potasu w organizmie, a wyższe dawki uszkadzają wątrobę. Liście zmiksowane z wodą i wcierane w skórę głowy stanowią dobrą odżywkę dla włosów. Przy skaleczeniach i spękanej skórze dobrze jest po umyciu nawilżać te miejsca świeżym sokiem aloesu lub stosować specjalny krem aloesowy. Szczególnie korzystnie na skórę działa sok z aloesu u osób starszych.

Kłopoty rolników z roślinami

Należy stwierdzić, że chociaż jest ona pracochłonna lecz niekiedy bardzo opłacalna, oczywiście, przy spełnieniu poprzednich warunków. Nie każdy więc rolnik jest nią zainteresowany, podobnie jak nie każdy, kto posiada wolny czas, podejmuje się zbioru ziół ze stanu naturalnego. Inaczej patrzy na te problemy człowiek bezpośrednio zainteresowany wynikami swej pracy, gdy zbiera zioła dla siebie lub uprawia je dla siebie we własnym ogrodzie. Aczkolwiek więc zdajemy sobie sprawę z trudności wynikających z podjęcia uprawy ziół, chcemy zachęcić do niej Czytelników tej książki. Naturalnie podane tu gatunki obejmują tylko rośliny nie należące do trujących, a przydatne dla własnych potrzeb tak w domowej apteczce, jak i we własnej kuchni czy ogólniej mówiąc w gospodarstwie domowym, w naszym polskim domu.

Dekorowanie zasuszonymi na płasko ziołami pocztówek

Odpowiednio ułożone nadają się również do zawieszania na ścianach, wplatania w wieńce lub wiązanki świąteczne, szczególnie z jemiołą lub świerkiem na Boże Narodzenie, z borówką brusznicą — na Wielkanoc lub dodatkiem janowca czy dziurawca w formie wianków puszczanych na wodę w dzień św. Jana (24 czerwca). Ciekawą dziedziną zdobnictwa zielarskiego, mało jeszcze rozpowszechnioną jest dekorowanie zasuszonymi na płasko ziołami pocztówek imieninowych lub świątecznych. Do takiego zasuszania między warstwami bibuły nadają się małe barwne kwiaty ziół, przyozdabiane listkami paproci i trawami. Takimi kompozycjami można także zdobić zakładki do książek czy tekturowe pudełka, osłaniając je na zewnątrz kliszą lub celofanem.

Mniszek

Tenże mniszek, jak również wiele innych zielarskich roślin dziko rosnących stały się motywem dekoracyjnym w twórczości sławnych malarzy, rysowników lub drzeworytników (St. Wyspiański, Wit Stwosz, Piotr Stachiewicz, Wojciech Weiss, Jan van Eyck, Michał Wolgemut, Albrecht Dürer). Jakże często rośliny te są ozdobami winiet i przerywników książkowych. Czasem stają się tu nawet istotne do uchwycenia, interesujące pod względem barwy i kształtu różne fazy ich rozwoju. Podobnie jest właśnie w ogrodzie i w domu, ponieważ wszystko zależy od właściwej kompozycji. Planując rozmieszczenie roślin w ogrodzie dobieramy poszczególne gatunki, uwzględniając ich wzrost, pokrój rośliny, barwę liści i kwiatów, a także termin kwitnienia i owocowania. Bardzo ważne staje się także, czy są to rośliny jednoroczne, dwuletnie czy wieloletnie, jak również istotne jest tempo ich wzrostu.

Olejkami namaszczano ciało

Od najdawniejszych czasów, szczególnie na Południu i Wschodzie ceniono olejki namaszczając nimi ciało dla zapachu. Do najbardziej łubianych zaliczyć tu można olejki różane, lawendowe oraz różnorakie balsamy otrzymywane tak z roślin zielnych, jak i z drzew. W starożytnej Grecji i Rzymie zamiłowanie do używania olejków było tak wielkie, że perfumowano nimi nie tylko wodę i wino do umywania stóp, ale także pokarmy, jak np. chleb. W Polsce, podobnie jak w innych krajach, istnieje przemysł olejkowy. Nie jest on naturalnie tak rozwinięty jak w krajach Południa i Wschodu, gdzie ma stare tradycje, a zawartość olejku w roślinach jest dużo wyższa. Polska jest znana głównie z produkcji takich olejków, jak sosnowy, świerkowy (z tak zwanej cetyny), tatarakowy i miętowy.

Skąd pochodzi i gdzie go szukać?

Jest to roślina jednoroczna. W pierwszym okresie tworzy rozetę liści nerkowato-okrągławych, brzegiem ząbkowanych, a następnie wybija w pęd do 50 cm wysoki, podłużnie bruzdowany, najczęściej owłosiony, górą rozgałęziony. Liście na pędach są siedzące, 3—5- -kropnie pierzastodzielne. Na szczytach pędów osadzone są kwiatostany w formie baldachów,
o wielu białych, drobnych kwiatkach. Kwitnie w lipcu i sierpniu. Owoc stanowi odwrotnie gruszkowatego kształtu brunatno-zielonkawa rozłupka, rozpadająca się niekiedy na dwie niełupki. Korzeń ma cienki, wrzecionowaty, palowy, słabo rozgałęziony. Cała roślina odznacza się typowym słodkawo-korzennym zapachem, zbliżonym do zapachu kopru włoskiego. Uwaga! Niewskazane jest spożywanie borówki brusznicy w większej ilości przy kamicy żółciowej.

Sos pomidorowy

Sego, czyli sos pomidorowy, stanowiący konieczny dodatek do pizzy, przygotowuje się z drobno posiekanej cebuli i czosnku duszonych w oleju słonecznikowym do przezroczystości. Następnie dodaje się obrane ze skórki i pokrajane pomidory i gotuje do silnego zagęszczania. Doprawić do smaku solą pieprzem oraz drobno posiekanym zielem bazylii i pietruszki. Na rozwałkowanym cieście układać warstwę cienko pokrajanego żółtego sera, duszonych grzybów, gotowanego mięsa lub ryby. Na to dać warstwę gęstego wspomnianego sosu, posypać drobno posiekaną bazylią i wstawić do piekarnika (15—20 minut). Podaje się pizzę krajaną w kwadraty. Najlepiej smakuje na gorąco, z czerwonym winem. W ŻYWIENIU I LECZENIU ZWIERZĄT. Ongiś polecano dodatek bazylii do paszy dla ciężarnych klaczy i oślic, a także jako środek mlekopędny. Olejek bazyliowy odstrasza niektóre owady, np. komary.

Przyprawa znana na południu

Spożywanie jej polecano głównie flegmatykom i melancholikom. Właściwości i zastosowanie w lecznictwie domowym Zastosowanie w gospodarstwie domowym W NASZEJ KUCHNI. Jest to przyprawa znana na południu, rzadko u nas dotychczas stosowana. Nadaje potrawom specyficzny aromat i smak. Używana bywa jako dodatek do drobiu, ryb i sosów, a także majonezu i masła ziołowego oraz kwaszonych ogórków. Dobra w połączeniu z pomidorami. Bazylia poprawia trawienie, zapobiega wzdęciom i pobudza wydzielanie soków trawiennych, działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie, a także uspokajająco na system nerwowy. W domu znajduje zastosowanie jako przyprawa kuchenna. Jest to konieczny dodatek do włoskiej pizzy i niektórych sałatek.

Kwiatki nikłe, białe, żółtawe lub bladoróżowe

Liście ma jasnozielone, ogonkowe, jajowate, spodem pokryte gruczołkami zawierającymi olejek lotny. Kwiatki nikłe, białe, żółtawe lub bladoróżowe zebrane są w niby- okółkach, w kątach liści, na szczytach pędów. Kwitnie w lipcu i sierpniu. Owoc stanowi mała, owalna, brązowa niełupka. System korzeniowy ma niezbyt głęboki, ale silnie rozgałęziony. Roślina odznacza się korzennym smakiem i mocnym balsamicznym aromatem. Istnieją gatunki i formy odznaczające się różną barwą i odcieniem liści (nawet buraczkowo czerwoną). Należy do roślin chętnie oblatywanych przez pszczoły. Sposób uprawy i zbioru Bazylia lubi stanowiska nasłonecznione, glebę żyzną, próchniczną o odczynie obojętnym lub zasadowym. Wymaga dużo ciepła i długiego okresu wegetacji. Siać ją trzeba do skrzynek w końcu marca.